Bronnen & Referenties
Alle gebruikte bronnen, normen en frameworks in deze tool
Wetgeving & Overheidsbeleid
ABRO 2026 — Algemene Beveiligingseisen voor Rijksoverheidsopdrachten
Beveiligingseisen voor leveranciers die werken met Te Beschermen Belangen van de Rijksoverheid en politie. Vervangt ABDO 2019. Vastgesteld december 2025.
Wetgeving
ABDO 2019 — Algemene Beveiligingseisen voor Defensieopdrachten
Voorganger van ABRO 2026. Gold alleen voor opdrachten van het Ministerie van Defensie. Blijft gelden voor bestaande contracten.
Wetgeving
Cyberbeveiligingswet (Cbw) — Nederlandse implementatie NIS2
Nederlandse vertaling van de EU NIS2-richtlijn. Maakt cybersecurity wettelijk verplicht voor overheidsorganisaties en essentiële diensten. Verwacht Q2 2026.
Wetgeving
BIO 2.0 — Baseline Informatiebeveiliging Overheid
Verplicht normenkader voor informatiebeveiliging bij alle Nederlandse overheidsorganisaties. Versie 1.3 gepubliceerd maart 2026. Juridisch gekoppeld aan de Cyberbeveiligingswet.
OverheidNorm
VIRBI 2013 — Voorschrift Informatiebeveiliging Rijksdienst Bijzondere Informatie
Regels voor de beveiliging van bijzondere (gerubriceerde) informatie bij de Rijksoverheid. Basis voor het rubriceringsstelsel.
Wetgeving
Internationale Normen & Standaarden
ISO/IEC 27001:2022 — Informatiebeveiligingsmanagementsystemen
Internationale norm voor het opzetten, implementeren en onderhouden van een ISMS. Certificeerbaar. Annex A bevat 93 beheersmaatregelen.
Norm
ISO/IEC 27002:2022 — Beheersmaatregelen voor informatiebeveiliging
Referentie-set van 93 beheersmaatregelen in 4 thema's: Organisatorisch, Mensen, Fysiek, Technologisch. Ondersteunt ISO 27001.
Norm
ISO 45001:2018 — Managementsystemen voor gezondheid en veiligheid op het werk
Internationale norm voor arbeidsveiligheid. Relevant voor fysieke beveiligingsmaatregelen en personele veiligheid.
Norm
EN 50131 — Alarmsystemen / Inbraakbeveiligingssystemen
Europese norm voor inbraakalarmsystemen. Definieert beveiligingsgraden 1-4 voor detectie, signalering en alarmopvolging.
Norm
EN 50600 — Datacenter faciliteiten en infrastructuur
Europese norm voor ontwerp, bouw en beheer van datacenters. Relevant voor fysieke beveiliging van IT-infrastructuur.
Norm
NAVO & EU Beveiligingsbeleid
NAVO Beveiligingsbeleid — C-M(2002)49
Het overkoepelende NAVO-beveiligingsbeleid dat de basis vormt voor de bescherming van gerubriceerde informatie binnen het bondgenootschap. Definieert de rubriceringsniveaus NATO RESTRICTED, NATO CONFIDENTIAL, NATO SECRET en COSMIC TOP SECRET.
Beleid
EU Beveiligingsregels — Besluit 2013/488/EU
Beveiligingsregels van de Raad van de EU voor de bescherming van gerubriceerde EU-informatie. Definieert EU RESTRICTED, EU CONFIDENTIAL, EU SECRET en EU TOP SECRET.
Beleid
NATO CCDCOE — Cooperative Cyber Defence Centre of Excellence
NAVO-kenniscentrum voor cyberdefensie in Tallinn, Estland. Ontwikkelt doctrine, trainingen en onderzoek op het gebied van cyberoperaties en -verdediging.
Organisatie
Equivalentietabel Rubriceringen
De ABRO hanteert Nederlandse rubriceringen die overeenkomen met NAVO- en EU-equivalenten: Dep.V = NATO RESTRICTED = EU RESTRICTED, Stg.C = NATO CONFIDENTIAL, Stg.G = NATO SECRET, Stg.ZG = COSMIC TOP SECRET.
Referentie
Cybersecurity Frameworks
NIST Cybersecurity Framework (CSF) 2.0
Risk-based framework met 6 functies: Govern, Identify, Protect, Detect, Respond, Recover. 22 categorieën, 106 subcategorieën. Breed toegepast wereldwijd.
Framework
NIST SP 800-61 Rev. 3 — Incident Response
Richtlijnen voor incident response, gekoppeld aan CSF 2.0. Vervangt het klassieke 4-fasenmodel met een CSF-geïntegreerde aanpak.
Framework
CSA Cloud Control Matrix (CCM) v4
Cloud Security Alliance framework voor cloudbeveiliging. 17 domeinen, ~197 controls. Specifiek gericht op cloudservices en SaaS/PaaS/IaaS.
Framework
Diamond Model of Intrusion Analysis
Analytisch model voor het beschrijven van cyberinbreuken via 4 componenten: Adversary, Capability, Infrastructure, Victim. Ontwikkeld door Caltagirone, Pendergast & Betz.
Model
Technische Bronnen
JSCU Logging Essentials
Technische baseline van de Joint Sigint Cyber Unit Nederland voor Windows Event Logging. 194 event IDs in 16 categorieën. Richtlijnen voor centraal verzamelen via WEF/WEC.
Open Source
MITRE ATT&CK Framework
Kennisbank van tactieken, technieken en procedures (TTPs) van cyberaanvallers. Gebruikt in combinatie met het Diamond Model voor dreigingsanalyse.
Framework
MITRE D3FEND
Defensieve tegenhanger van ATT&CK: kennisgraaf van detectie-, isolatie-, deceptie- en evictie-technieken, gekoppeld aan ATT&CK-techniek-IDs via "digital artifacts". 6 tactieken: Model, Harden, Detect, Isolate, Deceive, Evict.
Framework
Overheidsinstanties & Informatie
NCSC — Hoe breng ik mijn te beschermen belangen in kaart?
Praktische handleiding van het Nationaal Cyber Security Centrum voor het inventariseren van te beschermen belangen (kroonjuwelen) in 4 stappen.
Overheid
NBIV — Nationaal Bureau voor Verbindingsbeveiliging
Centraal aanspreekpunt voor beveiligingsvraagstukken bij gerubriceerde opdrachten. Geeft ABRO-verklaringen uit en houdt toezicht op naleving.
Overheid
Beveiligingseisen bij overheidsopdrachten (ABRO)
Rijksoverheid informatiepagina over beveiligingseisen bij opdrachten met risico's voor de nationale veiligheid.
Overheid
Wpbr — Wet particuliere beveiligingsorganisaties en recherchebureaus
Wet die eisen stelt aan particuliere beveiligingsorganisaties, waaronder screening van personeel. Relevant voor personele beveiliging.
Wetgeving